Duinkerke (2): Waar de menselijke waardigheid verzuipt

Duinkerke, Frankrijk, januari 2016

Na vijf dagen van regen hebben de Noord-Franse weergoden het vluchtelingenkamp van Grande-Synthe nabij Duinkerke op stevige wind getrakteerd. Zo gaat dat met goden. Alleen maar onheil.

Twee West-Vlaamse vrijwilligers die ons ter plaatse de weg wijzen, zijn eerder door de vele agenten rond het kamp tegen de wagen geplakt en gefouilleerd. Een volledig vluchtelingenkamp zakt, ruim 2000 mensen inclusief, de modderpoel in, maar nieuwe tenten noch bouwmaterialen mogen binnen. In de jungle van Grande-Synthe – het dorp naast de city van Calais – mogen kinderen onderkoeld geraken maar mag er niet bijgebouwd worden.

Zo verwordt Duinkerke tot een absurd pokerspel met de vraag: wie laat het eerst in z’n kaarten kijken? De gestrande vluchtelingen met hun twijfelachtige UK Dream of de Franse overheid die zich geen aanzuigeffect maar ook geen doden kan permitteren? De doden lijken soms op komst.

© Patrick Hattori

De twee West-Vlamingen die ons het modderbad binnenloodsen, hebben een belangrijk advies: “Verlies je botten niet.” Ze blijven glimlachen, maar lijken het zelf ook niet meer te weten. Ze wijzen waar er zeilen zijn gaan vliegen, waar de plassen tot kleine vijvers herschapen zijn. Ze vertellen dat ze al een tijdje een kamer betalen in een hotel in de buurt. Voor gezinnen in nood. Een andere vrijwilliger spreekt af dat hij ’s anderdaags wat kinderen naar het nabij gelegen hospitaal zal brengen.

Voeten verdwijnen ondertussen in de modder. Hier en daar dient een oude tent of matras als bruggetje, ergens achterin zijn door Zwitserse vrijwilligers tipi’s neergezet. “Met een vuurtje binnenin, voor kwetsbare gezinnen.”

Ik denk na over kwetsbare gezinnen in Zwitserse tipi’s. In Noord-Frankrijk. Aan de Belgische grens. In 2016. Er klopt iets niet met het wereldbeeld zoals ik dat op school geleerd heb, maar de sterren in de Franse Westhoek blijven mooi.

© Patrick Hattori

Behalve de vluchtelingen en een handvol vrijwilligers heeft iedereen het kamp van Grande-Synthe na middernacht verlaten. In de centrale tent blijven enkele goede zielen die vannacht niets kunnen doen toch slapen. Aan de andere kant van de tent zitten jonge jongens verzameld rond een vuurtje. Zijn er gezondheidsnormen inzake de hoeveelheid toegestane rook onder een zeil? Rook is gezonder dan slijk, lage temperaturen, natte kleren en ratten.

Wat verderop zeggen vijf Iraakse Koerden uit Kirkuk: “Good evening my friend.” Ze staan hun afgeleefde zetel in hun half open tentje af. Het is na middernacht. Ze zitten een paar weken in de modder nu, maar ook hier brandt een vuurtje. Vuurtjes geven hoop. Die heb je nodig als je van hieruit naar Engeland wil. Al weten de jongens zelf niet goed waarom ze precies naar Engeland willen. En hoe. Smokkelaars zouden 3000 euro vragen, maar het zijn volgens de Koerden Polen en Afghanen, en wat weten Polen en Afghanen van bootjes naar Engeland?

Een van de jongens, een tiener nog, biedt me een sigaretje aan. Ter afscheid zegt hij: “Welcome to the jungle.” Met welk gevoel zouden Franse agenten die niet voor hun plezier aan de jungle staan naar de sterren kijken?

© Patrick Hattori

Hotels met kleine kamers langs een autostrade in het land van de Ch’tis zijn paradijzen. Dat voelen we in Grande-Synthe als de ochtendzon schijnt. De gendarmerie houdt nog steeds tenten, zeilen en palletten tegen, maar zegt wel vriendelijk bonjour. Drie vijftigers uit het Antwerpse rijden drie aanhangwagens vol brandhout binnen. Na tien minuten is alles uitgeladen. “We geven een beetje warmte aan een paar mensen”, zegt de één. “We hebben een scoutsverleden”, vervolgt de ander. “We kunnen ons iets voorstellen bij ondergelopen kampen. Maar dat waren wel zomerkampen. En die werden bij te veel water geëvacueerd.”

Vijf meter verder, aan de andere kant van de straat, liggen de huisjes van een saaie wijk. Ze kosten thans minder dan vroeger. Aan de winkels vlakbij staat amper nog een auto. De parkings zijn nu ingenomen door aanhangwagens en camionetten. Onder meer van een Nederlander die vijf uur gereden heeft vanuit Groningen om kleren uit te delen. Iemand uit Bredene toert wat rond om te zien of hij ergens tenten kan binnensmokkelen. Twee West-Vlaamse vrouwen vragen waar ze nog materiaal kunnen droppen. Een andere dame stelt zich voor als een Ierse vrijwilligster.

Er zijn veel vrijwilligers, veel altruïsme en veel goede wil, en daar schiet je al een en ander mee op, maar coördinatie kan ook soms handig zijn.

© Patrick Hattori

De Mechelse Marijke, die hier al verschillende keren geweest is, komt wat goederen brengen, mensen bezoeken. “Het is voor alle vrijwilligers hetzelfde: wie hier een keer komt, verliest zijn hart.” Ze loopt naar een zeil waaronder twee Iraakse families met twee baby’s verzameld zitten. Op een stalen bankje liggen matrassen, ernaast staan een paar vissersstoeltjes. Onder het zeil hangen een paar knuffels die zwart zien van de rook en de vuiligheid.

Ook deze families willen naar Engeland, maar regel één geldt: we blijven bij elkaar. Regel twee: we ontvangen gasten goed. Binnen de minuut krijgen drie Mechelaars thee onder een zeil dat stijf staat van het slijk. In het midden: een metalen emmertje dat vrolijk brandt. Wanneer een van de meisjes aanwandelt en een plastieken zak vol afval dreigend boven het vuur houdt, schudt iedereen van neen. Ze dropt het plastiek toch. Wat er onze neus ingaat, weet ik niet. Het as dwarrelt op onze schouders. Naast mij wordt een peutertje zenuwachtig, terwijl mijn knieën verbranden. Het half vergane waterkokertje smelt verder.

De vraag is niet langer: ontploft dit kamp? De vraag is: wanneer ontploft dit kamp? Ik ken weinig van epidemieën, maar ben er vrij zeker van dat ik in een decor voor epidemieën rondloop.

© Patrick Hattori

In een droog plekje van redelijk stevige palletten bevindt zich ‘het schooltje’. Een tiental kinderen spelen er met dekens en knuffels. Marijke springt bij. Even eerder heeft ze gezegd: “Je kan niet geloven dat dit Frankrijk is.” Ik weet niet wat anderen geloven, maar ik geloof het ook niet. Ik zit op een bankje naast het schooltje, tussen palen waar een paar dagen eerder nog een plastieken dak was. Het is gaan vliegen, tot ontgoocheling van Marijke, die hier eerder workshops gaf.

Met enkele vrouwen en kinderen ging ze eerst aan het schilderen, wat later kleurden de dames elkaars haar. Zo konden ze opnieuw vrouwen zijn, de waanzin van hun schouders kloppen. Tegelijkertijd werden de kinderen van hun luizen ontdaan. Het is een schoon beeld: vrouwen met gekleurd haar en kinderen zonder jeukend haar. Maar is dat het dan, in een wereld waar Artsen Zonder Grenzen geen Europese overheid meer kan overtuigen om mensen te redden? Marijke zegt dat ze het geen druppel op een hete plaat vindt. “Als ik de dankbaarheid voel, dan weet ik dat het waarde heeft.”

Niet veel later brengt ze in het geniep een paar zelf gekochte zeilen binnen onder nieuwe, droge kleren. Zo smokkelt ze iets binnen wat de voorbije weken diep in de modder van het vluchtelingenkamp is weggezakt: een heel klein beetje menselijkheid.

(Foto’s: © Patrick Hattori / Lees ook: Duinkerke (1): Ik weet het ook niet meer.)

Advertenties

2 Comments

Add yours →

  1. Velen weten het niet meer! Dat erover geschreven en gepubliceerd wordt is belangrijk. We moeten de verhalen uit de tentenkampen verder vertellen. Zo zal Europa niet kunnen zeggen dat ze het niet geweten hebben.

  2. Blijven kloppen op die nagel, Marijn! Iedereen zou moeten beseffen dat dit gewoon niet tolereerbaar is. Misschien moeten we met zijn allen brieven schrijven naar de Franse politici tot ze die beu zijn en eindelijk deze schandvlek vervangen door een menswaardig schuiloord. Bravo, Marijn en trots dat ik ooit ook eens samen met jou in Frankrijk was. Ook barre omstandigheden maar gelukkig was het maar voetbal. Dit is the real thing, jammer genoeg …

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s