Een Syrische scheids op Vlaamse velden

Wanneer Muhammad Jarkas (32) eind oktober het veld van Leest United oploopt, flitst het allemaal even voorbij. Hoe hij met gevaar voor eigen leven zijn laatste wedstrijden in de Syrische Premier League floot. Hoe hij van Turkije naar Griekenland zwom. Hoe hij meer dan 30 uur in een vernederende Servische rij stond. Maar het is allemaal voorbij nu. Nu is er die nieuwe droom: de Belgische scheidsrechterstop. Een portret.

Begin 2015. Zonder het zelf echt te beseffen, leidt Muhammad Jarkas in Latakia zijn laatste Syrische wedstrijd: Al-Fotuwa – Tishreen. Vanuit zijn thuisstad Aleppo is hij veertien uur onderweg geweest voor een rit die voor de oorlog maximum drie uur zou duren.

Heel erg veel stelt de Syrische competitie niet meer voor. De meeste stadions zijn verwoest, de beste voetballers en trainers zijn gevlucht of – op weg naar het voetbal – omgekomen. But the show must go on. Alleen in Latakia en Damascus vinden nog wedstrijden plaats, de scheidsrechters blijven elke maand tien dagen ter plaatse om meerdere matchen te fluiten.

“Ik wilde niet opgeven”, vertelt Jarkas. “Ik had jarenlang gewerkt om het hoogste niveau te halen. Ik rondde mijn universitaire studie filosofie af, had nog een job bij de Sportfederatie van Aleppo. Ik had een verantwoordelijkheid. Natuurlijk was het gevaarlijk om door oorlogsgebied naar de wedstrijden te reizen, maar ik legde mijn lot in Gods handen. Ondanks alle moeilijkheden gaat het leven altijd voort.”

Tot het toch even stopt. Na die laatste wedstrijd vordert de regering opnieuw mannen op voor het leger. Ook Jarkas komt in het vizier. “Toen alle deuren voor m’n neus gesloten werden, heb ik mezelf gedwongen om naar Turkije te vertrekken.”

***

Geen populairdere sport dan voetbal in Syrië. Als kleine jongen voetbalt Jarkas elke dag met z’n vriendjes, als tiener sluit hij zich aan bij een club. Tot hij er zes jaar later opnieuw mee kapt. Niet omdat hij het spelletje beu is, wel omdat hij een nieuw doel voor ogen heeft: scheidsrechter worden. De belangrijkste reden: vader Abdullah. “Hij was een door de FIFA erkende referee. In zijn tijd behoorde vader tot de beste scheidsrechters van Syrië: hij floot grootse finales en werd zelfs geselecteerd voor wedstrijden in de Golf en Azië.”

Op zijn achttiende leidt Jarkas zijn eerste wedstrijden bij de jeugd. “Mijn vader was er altijd bij, we trainden zelfs samen”, glimlacht de Syriër, die dankzij zijn trouwe mentor en aangeboren talent doorschuift naar de seniorploegen. Op de snelst mogelijke tijd haalt hij het hoogste niveau. “Op mijn 26ste floot ik mijn eerste match in eerste klasse. Eén wedstrijd zal ik nooit vergeten: een finale in Aleppo. Er zaten meer dan 50.000 mensen in het stadion. Als je uit de kleedkamer komt, is het even slikken. Maar na een paar minuten glijdt de stress van je af.”

De Syriër blijft zich al die jaren bijscholen in binnen- én buitenland. Eerst is er een scheidsrechtersopleiding van de Aziatische voetbalfederatie in Qatar. Later, in oktober 2012, slaagt Jarkas voor een FIFA-cursus in Jordanië. Het levert hem een diploma op dat vier jaar later van groot belang zal blijken.

***

Drie maanden na zijn vlucht uit Syrië, in de zomer van 2015, maakt Jarkas de beslissing van zijn leven. Hij besluit om vanop de Turkse kust naar het Griekse eilandje Kastelorizo, enkele kilometers verderop, te zwemmen. “Het gekste en gevaarlijkste wat ik ooit gedaan heb. Maar tegelijkertijd ook het belangrijkste.”

In Kastelorizo ontmoet de Syriër een vriendelijke pensionhoudster die hem later via Facebook naar een geëngageerde Mechelaar zal gidsen. Maar eerst wacht de Balkan. “De trip ging snel, maar was moeilijk. In Servië lieten ze ons voor één papier ruim 30 uur wachten in een rij. Daar stonden we, meer dan een dag op straat, zonder eten of drinken. Ik voelde me smerig, vuil. En dan waren er nog die genadeloze Servische agenten. Verschrikkelijk.”

Via Kroatië en Hongarije gaat het naar Oostenrijk. “Daar waren de mensen zo vriendelijk, dat ik het gevoel kreeg dat mijn reis er eindelijk op zat.” Uiteindelijk arriveert Jarkas in het station van Düsseldorf. “Van daaruit kon ik naar heel Europa. De Duitse overheid heette ons welkom, maar onder vluchtelingen leefde het idee dat het jarenlang zou duren voor papieren. Idem dito voor pakweg Zweden. Ik wilde geen leven dat bestond uit slapen, eten en wachten. In België zou het sneller gaan, klonk het. Dus arriveerde ik twaalf dagen na mijn vertrek uit Turkije in Brussel-Noord.”

***

In het opvangcentrum van Sint-Niklaas heeft Jarkas aanvankelijk andere zorgen dan voetbal. “Eerst was er de stress voor mijn procedure. Nadien wilde ik zo snel mogelijk stabiliteit. In februari vond ik een appartement in Mechelen. Ik leerde er mensen kennen, deed aan vrijwilligerswerk. Het moeilijkste voor mij: zitten niksen en daar OCMW-steun voor krijgen. Het is aardig natuurlijk, maar het gaf me een slecht gevoel om afhankelijk te zijn.”

In maart vorig jaar, de Syriër woont dan een maand in Mechelen, begint het tij te keren. Zijn geëngageerde assistente bij het OCMW neemt contact op met de Belgische Voetbalbond. Via een lokale journalist komt Jarkas in contact met Bavo Verstraeten, voorzitter van de Mechelse scheidsrechtersvereniging. Verstraeten neemt hem onder zijn vleugels, een week later traint de Syriër al mee met de Mechelse refs.

Jarkas fleurt op. Of soms toch. De FIFA bevestigt dat zijn diploma uit Jordanië waarachtig is, maar het duurt uiteindelijk nog maanden vooraleer hij zich een Belgische scheidsrechter mag noemen. “Bavo vertelde me dat ik me geen zorgen hoefde te maken, dat het tijd nodig had. Maar soms werd ik wanhopig, voelde ik me down. Waarom duurde het zo lang? Zouden ze me toch niet erkennen? Waren al die scheidsrechterjaren in Syrië voor niets geweest? Gelukkig bleek het toch een administratieve kwestie. Waarschijnlijk ben ik de eerste vluchteling die scheidsrechter wilde worden.”

***

23 oktober. Met een big smile vlagt Jarkas zijn eerste wedstrijd in vierde provinciale: Leest United – Hingene. Niet veel eerder heeft hij nog testen afgelegd in Wommelgem. “Toen ik het goede nieuws kreeg, gaf me dat een fantastisch gevoel. Maar nog fijner, vind ik: dat ik op amper drie maanden tijd doorschoof van vierde naar tweede provinciale. Misschien geraak ik dit seizoen nog wel in eerste?”

Op dit moment staat de teller op tien wedstrijden – and counting. Jarkas’ enige twijfel: probeert hij het nog eens als eerste ref of gaat hij verder als assistent? “Ik denk dat ik in België sneller kan doorgroeien als lijnrechter. Ook omdat ik nu vooral in het Engels communiceer. Maar toch: toen ik onlangs een wedstrijd van de reserveploeg van KV Mechelen mocht fluiten, kreeg ik tijdens de wedstrijd al complimenten van spelers. Toen voelde ik: ik kan het nog.”

Ondertussen werpen zich ook nieuwe uitdagingen op. “Ik probeer altijd met de fiets, de bus of de trein op de wedstrijden te geraken. Maar in België zijn het weer en het openbaar vervoer niet altijd even behulpzaam (glimlacht). Nu pikken de Mechelse collega’s me op, maar dat vind ik best vervelend voor hen. Dus wil ik snel een Belgisch rijbewijs halen.”

***

Vandaag combineert Jarkas – die bij de veteranen van Sporting Mechelen voetbalt – zijn Nederlandse lessen met twee jobs (via het zogenaamde artikel 60 van het OCMW). In een school in Betekom helpt hij niet-begeleide minderjarige vluchtelingen, in Mechelen zet hij mee voetbalprojecten op voor nieuwkomers. En elke werkweek kan hij uitkijken naar een nieuw hoogtepunt: de match op zondag. “Het Belgische voetbal is alweer een nieuwe ervaring voor me. En het bevalt me ten zeerste. Ik voel veel steun, zelfs van de spelers. Soms spreken ze me voor de match al enthousiast aan, dat ze ergens een interview met me hebben gelezen.”

In die interviews sprak de Syriër altijd dezelfde droom uit: eerste klasse. “Ik besef wel dat dat moeilijk wordt. Dat ik heel hard mijn best zal moeten doen, elke week zal moeten presteren. Maar dat heeft me nog nooit afgeschrikt. Dus waarom zou het niet mogelijk zijn?”

Foto: Gil Plaquet.
Deze reportage verscheen op sportamagazine.be.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s